Cacao vs Koffie: Theobromine vs Cafeïne

Een kop koffie en een kop cacao geven allebei energie, maar ze voelen totaal anders. Koffie maakt je snel scherp en alert. Cacao geeft een warme, gelijkmatige energie die rustig opbouwt en lang blijft hangen. Dat onderscheid komt door één molecuul: koffie draait om cafeïne, pure cacao vooral om theobromine.

Twee verwante stoffen, twee heel verschillende ervaringen. Bij Next Level Smart werken we al meer dan 10 jaar met rauwe, ceremoniële cacao, en juist dat contrast met koffie maakt cacao voor veel mensen zo aantrekkelijk.

Laatst bijgewerkt: juni 2026
Deze gids wordt regelmatig bijgewerkt met nieuwe inzichten over cacao, theobromine en cafeïne.

Theobromine en cafeïne: familie, geen tweeling

Allebei horen ze tot dezelfde chemische familie, de methylxanthinen. Op papier lijken ze sterk op elkaar, en allebei houden ze je een beetje wakker. Het zijn de details die de ervaring bepalen.

Cafeïne grijpt direct aan op je centrale zenuwstelsel. Het blokkeert adenosine, de stof die je moe maakt, en dat doet het snel en stevig. Vandaar die scherpe alertheid een kwartier na je eerste kop.

Theobromine, de hoofdrolspeler in cacao, werkt veel zachter. Het raakt je zenuwstelsel minder hard en richt zich meer op je bloedvaten en je hart, die het rustig laat verwijden. Wat je voelt is een brede, milde energie die langzaam opkomt en lang doorloopt.

In een gecontroleerde studie naar de werking van theobromine vonden Baggott en collega's (2013) dat de stof bij gezonde vrijwilligers een mild maar merkbaar effect had, met een heel ander karakter dan de directe prikkel van cafeïne.

Waarom koffie piekt en cacao golft

Het grootste verschil zit in het verloop. Cafeïne komt snel op, bereikt een duidelijke piek en zakt daarna weer weg, vaak met een dip die om een tweede kop vraagt. Theobromine kiest een rustiger pad: traag op gang, geleidelijk uitvloeiend, gelijkmatig van begin tot eind.

Daardoor blijft cacao aangenaam, ook al zit er een stimulerende stof in. Je voelt je helder en kalm tegelijk, zonder hartkloppingen of dat opgejaagde gevoel. Veel mensen die slecht tegen koffie kunnen, drinken een kop cacao zonder enig probleem.

Wat er nog meer in cacao zit

Theobromine geeft de energie, maar de rest van het verhaal maakt cacao pas echt bijzonder. Een blok rauwe cacao zit boordevol stoffen die meebepalen hoe je je voelt.

• Magnesium — rauwe cacao is een van de rijkste plantaardige bronnen. Magnesium speelt een rol bij spierontspanning en een rustig zenuwstelsel.
• Flavanolen — krachtige antioxidanten. Onderzoek van Mastroiacovo en collega's (2015) koppelt cacaoflavanolen aan een betere doorbloeding en cognitieve functie bij oudere volwassenen.
• Stemmingsstoffen — cacao bevat onder meer fenylethylamine en tryptofaan, bouwstenen die je lichaam gebruikt voor stoffen als serotonine. Dat verklaart deels het warme, open gevoel dat veel mensen aan cacao toeschrijven.

Koffie heeft zijn eigen sterke kanten en zit ook vol antioxidanten. Dat brede pakket aan magnesium en stemmingsstoffen is alleen typisch cacao. Wil je weten waarom rauwe cacao zo verschilt van gewone chocolade? Dat lees je in onze gids over raw cacao versus chocolade.

Is cacao dan cafeïnevrij?

Een veelgehoorde aanname is dat cacao geen cafeïne bevat. In werkelijkheid zit er wel wat in, alleen veel minder dan in koffie. Een kop ceremoniële cacao bevat grofweg een fractie van de cafeïne van een espresso, naast een flinke dosis theobromine.

Voor de meeste mensen is dat zo weinig dat het nauwelijks opvalt. Ben je extreem gevoelig voor cafeïne, of drink je later op de dag liever niets stimulerends? Dan is het fijn om te weten dat het in kleine hoeveelheid aanwezig is. Ter vergelijking: de EFSA (2015) houdt voor gezonde volwassenen een richtlijn aan van zo'n 400 mg cafeïne per dag, terwijl een gemiddelde kop koffie er rond de 80 tot 100 levert.

Zo zet je 's ochtends cacao in plaats van koffie

Wil je je koffie eens inruilen voor een kop cacao? Het kost vijf minuten en je hebt er weinig voor nodig.

Liever geen blok hakken? De Easy Instant Mix lost zo op in warm water. En wie cacao met een rustgevend randje zoekt, kijkt naar de Raw Cacao Relax Mix met reishi, lion's mane en ashwagandha.

Koffie, cacao, of allebei?

Allebei hebben ze hun moment. De kunst is om te weten wanneer je naar welke grijpt.

Kies koffie als...

Je een snelle, scherpe focus nodig hebt. Voor een deadline, een lange rit of dat ene moment waarop je echt even wakker moet schieten, is cafeïne lastig te verslaan.

Kies cacao als...

Je rustige, aanhoudende energie zoekt die gelijkmatig blijft. Als ochtendritueel, tijdens een werkmiddag waarin je gefocust én ontspannen wilt blijven, of gewoon omdat cacao beter bij je past dan koffie. De warme, open kant van cacao maakt het ook een geliefde keuze tijdens een cacaoceremonie.

Of combineer ze

Veel mensen drinken 's ochtends koffie voor de scherpte en stappen later op de dag over op cacao voor een zachtere boost. Wil je toch wat cafeïne, maar dan uit een plantaardige, mildere bron? Dan is guayusa uit het Amazonegebied een mooie tussenweg.

Laatste update: juni 2026 | Next Level Smart